Maklumat Seni Filem

Lembaga Penapisan Filem (LPF) ikut garis panduan
Temubual oleh: Akmal Abdullah

Boleh Tuan Haji jelaskan apa jenis filem yang perlu ditapis dan bagaimana struktur organisasi dalam LPF?

LPF: Filem yang hendak ditapis LPF ialah yang dirakam kamera bagi tujuan tayangan atau siaran untuk umum. Ini termasuklah filem untuk pawagam, pita seperti cakera laser, cakera padat video, DVD dan sebagainya. Ini bermakna, siaran langsung menerusi TV atau satelit TV dan Internet tidak diliputi oleh Akta Filem (Penapisan) dan ia berada di luar bidang kuasa LPF. Namun, corak media ini dikawal oleh mekanisme tertentu di bawah agensi berkaitan.

LPF dianggotai seorang pengerusi, timbalan pengerusi dan 63 ahli. Mereka dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong di bawah akta yang sama. Kebanyakan anggota LPF ialah bekas pegawai kanan kerajaan di peringkat Persekutuan dan negeri berdasarkan kewibawaan serta pengalaman.

Anggota yang dilantik ini datang dari pelbagai aspek disiplin kerajaan seperti kepolisan, agama, pendidikan, perpaduan, pembangunan masyarakat, pentadbiran awam dan sebagainya. LPF dianggotai ahli pelbagai kaum dan agama.

Selain itu, ahli dilantik berdasarkan kepakaran khas iaitu penguasaan bahasa ketiga yang relevan, bermakna selain bahasa Melayu dan Inggeris seperti bahasa Arab, Kantonis, Hindi, Hokkien, Mandarin, Perancis, Tamil dan Urdu.

Bagaimana prosedur dan urusan penapisan itu dibuat? Bagaimana keputusan tapisan sesebuah filem itu? Apakah boleh dibuat rayuan jika penerbit tidak berpuas hati?

LPF: Penapisan filem diurus beberapa jawatankuasa yang dikenali sebagai panel tapisan, iaitu setiap satu panel dianggotai antara dua hingga tiga ahli. Panel ini dilantik oleh Pengerusi LPF mengikut Seksyen 4(1) Akta Filem.

Dalam tugasnya, panel mengambil kira tema sesebuah filem, kemungkinan kesannya kepada penonton, jalan ceritanya diikuti dengan teliti dari awal hingga akhir serta mengambil kira mesej tersurat dan tersirat. Kemudian, ditentukan pula sama ada bahagian babak, adegan, dialog, suara dan sarikata sesuai atau sebaliknya berdasarkan garis panduan yang berkuat kuasa.

Keputusan panel tapisan memberi salah satu hasil mengikut Lulus Bersih (LB), Lulus Dengan Potongan (LDP), Diharamkan dan Ditolak. Filem yang diharamkan tidak akan dibenar untuk tayangan kerana melanggar garis panduan dengan ketaranya seperti tema negatif, atau ada babak keganasan atau seks keterlaluan. Bagi penolakan dibuat atas sebab teknikal, filem jenis ini boleh dikemukakan semula kepada LPF setelah pembetulan dibuat.

LPF terbahagi kepada beberapa unit seperti Unit Panggung dan Unit Pita, manakala unit di peringkat TV, kita letakkan beberapa ahli di stesen TV khusus untuk menapis filem atau program yang akan disiarkan RTM, TV3 dan ntv7. LPF dibantu dari segi khidmat logistik oleh sesebuah urusetia yang diketuai seorang setiausaha dan dibantu beberapa pegawai serta anggota sokongan. Jika ada pengeluar filem tidak puas hati, mereka boleh membuat rayuan.

Sejauh mana filem dinilai dan ditapis untuk disesuaikan dengan selera penonton negara ini? Apakah tapisan mengikut klasifikasi? Apa garis panduan yang diguna pakai?

LPF: Perlu ditegaskan sistem klasifikasi LPF adalah berbeza dengan sistem yang diamalkan di sesetengah negara lain. Sistem klasifikasi meliputi dua kategori iaitu untuk tontonan umum dengan label ‘U’ dan bagi label ’18 Tahun Ke Atas’. Kategori filem untuk penonton berusia 18 tahun ke atas pula dibahagikan kepada empat kategori kecil iaitu 18SG untuk filem yang ada unsur ganas atau seram tidak keterlaluan, 18SX untuk filem unsur seks tetapi tidak keterlaluan, 18 PA, filem yang menyentuh aspek agama, sosial dan politik dan 18PL untuk filem yang ada gabungan dua atau lebih unsur ganas, seram dan seks.

Untuk iklan atau trailer bagi sesuatu filem, klasifikasi tidak diperlukan. Namun, keputusan meluluskannya tidak boleh dijadikan syarat untuk meluluskan filem yang sebenar.

Sebenarnya, tanggungjawab mengawal penontonan filem tidak wajar diletak atas bahu kerajaan. Khalayak sendiri perlu membina benteng dalam diri bagi mengasingkan kehendak dan bukan kehendak. Bagi kanak-kanak dan remaja, aspek kawalan ini juga adalah tanggungjawab ibu bapa atau penjaga. Kita membantu dalam membuat pengkelasan iaitu kategori ‘U’ dan ’18 Tahun Ke Atas’.

Malaysia mempunyai rakyat pelbagai kaum dan latar belakang yang mengamalkan pelbagai kaum, bahasa serta adat resam. Jadi, kita berharap sistem klasifikasi dapat menjurus kepada satu titik tolak yang agak seimbang terhadap persepsi pelbagai sudut dari keunikan masyarakat kita.

Apa sebenarnya faktor penapisan filem itu?

LPF: Secara ringkas, Panel Tapisan perlu meneliti supaya setiap filem itu pada umumnya tidak ada unsur negatif dan memudaratkan dalam aspek ideologi, politik, keagamaan, sosiobudaya, peradaban dan tatasusila. Filem tidak sepatutnya antinasional atau memaparkan propaganda ideologi yang bertentangan prinsip Rukun Negara.

Filem juga tidak boleh menumpukan kepada amalan agama sesat, mempersenda atau mengkritik agama. Ia juga tidak boleh antiagama atau mirip kepada penafian Tuhan Yang Maha Esa. Cerita dalam filem juga tidak boleh mendorong masyarakat ke kancah perlakuan negatif, membahayakan ketenteraman awam, keselamatan dan ketahanan negara.

Dalam aspek lain, filem tidak boleh mengagungkan keganasan, kekejaman, kengerian dan pelanggaran undang-undang yang boleh menyebabkan penonton meniru.

Filem juga tidak boleh memperlihatkan unsur yang ditafsir menyekutukan Allah, mempamerkan wajah rasul atau nabi, serta yang menyentuh perihal akidah atau hantu tahyul.

Dari segi hubungan luar negara, filem tidak boleh menyinggung sensitiviti atau memberi malu, menyindir atau menghina negara sahabat sama ada pemimpin atau rakyatnya. Malah, filem tidak boleh membuat celaan, mencemar nama atau memberi malu kepada mana-mana kumpulan atau individu. Dalam kerja tapisan, jika LPF menghadapi keraguan, kita merujuk pihak tertentu seperti pakar agama atau agensi tertentu seperti Jakim.

Ini bermakna filem yang hendak ditapis itu hendaklah dalam keadaan siap sepenuhnya atau ‘a finish product’? Bagaimana kalau penerbit menghantar terlebih dulu skrip untuk ditapis sebelum dibuat penggambaran?

LPF: Perlu diingat, dalam menjalankan kerja penapisan, LPF hanya mengambil kira karya yang sudah siap. Sebarang penilaian berdasarkan produk yang siap dan mahu ditayangkan untuk umum. Kita tidak menapis skrip.

Dalam kerja tapisan, asas yang digunakan juga ialah nilai murni secara universal menerusi semua kumpulan masyarakat.

Untuk filem tempatan, kita cuba melihat filem sejajar nilai budaya masyarakat di negara ini. Bagi filem import, kita cuba buat clean-up. Jika keterlaluan dan rasa tidak boleh, ia tidak dibenarkan.

Biasanya penerbit hanya melihat sesuatu filem dari sudut seni saja, tetapi kita di LPF mewakili kerajaan dari segi membendung gejala negatif yang dipaparkan dalam filem.

Ada rungutan mengenai sikap LPF terhadap filem tertentu yang didakwa kononnya bersikap bias atau berat sebelah?

LPF: LPF adalah badan pelaksana mengenai apa yang digariskan mengikut akta. Sesiapa yang tidak puas hati boleh membuat rayuan. Mengenai pendapat umum dakwaan itu, ia adalah lumrah dalam apa saja bentuk perkhidmatan. Hal itu memang ada. Luahan tidak puas hati itu biasalah... ia sebagai maklum balas. Kita di LPF kena sensitif terhadap tugas kita. Akta yang diguna pakai sekarang masih relevan. Dalam konteks garis panduan, kita guna budi bicara dan kod etika penyiaran Kementerian Penerangan. Keprihatinan kita ialah perpaduan, keselamatan dan keharmonian.

Sebarang pertimbangan dalam setiap penapisan filem berasaskan keunikan masyarakat di Malaysia serta menjaga hubungan baik antarabangsa.

Namun, LPF sentiasa prihatin faktor ini tidak menjurus ke arah kongkongan atau membantu industri filem di negara ini.

Ada rungutan dari stesen TV yang mendakwa pihaknya tidak boleh menyiarkan satu filem import sedangkan TV lain dibenarkan. Mengapa ini berbeza?

LPF: Kita menilai dan membuat tapisan hanya mengikut satu garis panduan saja.

Berapa banyak filem yang ditapis oleh LPF sepanjang tahun lalu berbanding 1999?

LPF: Sepanjang 1999, jumlah filem untuk pawagam yang ditapis ialah sebanyak 667 judul iaitu import dan tempatan. Daripada jumlah itu, ia termasuklah 223 trailer, 77 iklan dan tujuh dokumentari. Untuk tapisan dalam bentuk pita, kita menapis 18,434 judul filem. Manakala untuk siaran TV sebanyak 11,669 judul filem ditapis. Bagi tahun lalu, jumlah filem yang ditapis untuk keseluruhannya iaitu pawagam, pita dan TV ialah sebanyak 30,020 judul. Daripada jumlah itu, sebanyak 807 adalah filem cereka untuk pawagam.

Sumber: Berita Harian Online (18 Mac 2001)



Filem Cereka: A|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R|S|T|U|V|W|X|Y|Z Mula


Penafian
Laman web Filem Malaysia (www.filemkita.com) merupakan sebuah laman web berasaskan maklumat mengenai filem-filem buatan Malaysia dan filem-filem Melayu (terbitan Tanah Melayu/Malaya dan Singapura) sejak tahun 1933 hingga era 2000. Segala maklumat, tulisan, gambar, dialog, senikata dan klip audio/video adalah hak milik pengeluar filem dan para karyawan, seniman/seniwati dan penulis yang terlibat. Sebarang penyalahgunaan bahan-bahan dalam laman web ini adalah ditanggung sepenuhnya oleh mereka yang tidak bertanggungjawab tersebut.

Penghargaan
Setinggi-tinggi terima kasih kepada pihak yang bekerjasama memberi sumbangan ikhlas bagi melengkapkan maklumat dalam laman web ini.

Komen & sumbangan

Hantarkan kepada kamal@filemkita.com

Teruskan menyokong dan membangunkan Filem Malaysia. Syabas!


Idea, rekabentuk & pengumpulan maklumat oleh Kamal Hakcipta laman web © 1999-2004 khyswebdesign
Lain-lain hakcipta adalah terpelihara